ه‍.ش. ۱۳۸۸ شهریور ۲۳, دوشنبه

ماه رمضان و قضیه کار و انرژی


شاید برای افرادی که اعتقادی به دین اسلام ندارند، ماه رمضان تنها یک اعتقاد کهنه بین مسلمانان باشد که با اذیت کردن و ایجاد محدودیت برای خود، فکر می کنند که فضائل معنوی زیادی بدست می آورند. البته اینگونه افراد که در کشورهای اسلامی مثل ایران زندگی می کنند اگرچه در ماه رمضان روزه نمی گیرند اما زندگی آنها بی تاثیر از ماه رمضان نمی ماند. رستوران ها در طول روز تعطیل می شوند، خوردن و آشامیدن، استعمال دخانیات و غیره در طول روز و در سر کار و اماکن عمومی بسیار مشکل می شود و اخلاق، روحیات و رفتار کلی مردم هم عوض می شود.
اما ماه رمضان گذشته از بحث اعتقادی-اسلامی آن که تاثیرات مثبت معنوی و روحی بر روی مسلمانان روزه دار دارد، چه تاثیری بر روی کل مردم یک جامعه اکثرا مسلمان دارد؟
بگذارید یک تجربه شخصی را بیان کنم، در یکی از اولین روزهای ماه رمضان امسال که هوا هم بسیار گرم بود برای کاری به یکی از ادارات دولتی رفته بودم. کار من تنها توسط یک نفر انجام می شد که می بایست در میان مدارک بگردد و مال من را پیدا و برای آن یک گواهی صادر می کرد. این آدم اگرچه با توجه به تجربه قبلی که از او داشتم آدم وظیفه شناسی بود ولی در آن روز به دلیل اینکه روزه بود و تشنه اصلا حوصله انجام کار را نداشت و بعد از یک گشتن الکی در میان مدارک گفت پیدا نمی شود و برو فردا بیا. خلاصه با اصرار من و بعد از نزدیک 2 ساعت سرپا ایستادن در مقابل او بالاخره کار من را به زور و با اکراه انجام داد و توانستم از آن اداره بیرون بروم. این تنها یک مثال کوچک از مشکلاتی است که در این ماه برای مردم پیش می آید و در هر اداره و ارگانی که بروید تقریبا به حالت نیمه تعطیل است.
ماه رمضان و روزه داری باعث می شود تا افراد تمرکز و راندمان کاری خود را از دست بدهند، بی حوصله شوند، دعواها و نزاع ها بیشتر شود، احترام متقابل پایین بیاید، تصادفات رانندگی افزایش پیدا کند، وقت و هزینه مردم بیشتر هدر رود، کلاس های درس و دانشگاه به درستی برگزار نشوند و هزاران تاثیر دیگر که به خاطر نرسیدن درست آب و گلوکز و سایر مواد ضروری به مغز و بدن افراد به وجود می آید.
اینها ایرادات و تاثیرات منفی روزه است اما شاید شخصی بگوید که این ایرادها تنها به ضعف ایمان افراد روزه دار بر می گردد، چرا که اگر ایمانی قوی و اعتقاد به رضای خداوند در تمامی اعمال و رفتار خود داشتند، در هر شرایطی کار و وظیفه خود را به درستی انجام می دادند، حال چه گرسنه باشند و چه تشنه.
از دیدگاه منطقی اگرچه این نوع طرز فکر تا حد زیادی صحیح می باشد، اما تاثیرات روزه بر روی عملکرد مغز و اعضای بدن را نمی توان نادیده گرفت. ورزشکاران و افرادی که کار آنها با فعالیت فیزیکی شدید همراه است، محققان، پژوهشگران و افرادی که کار آنها فکری است، چه بخواهند و یا نه عملکرد آنها بسیار تحت تاثیر روزه قرار گرفته و کاهش می یابد. وقتی که قند و سایر مواد لازم به مغز و عضلات بدن نمی رسد، فرد هر چقدر هم که زور بزند و بخواهد، مغز و عضلات او به درستی کار نمی کنند و حداقل 50 درصد افت عملکرد دارد.
تجربه شخصی من در ماه رمضان نشان می دهد که در ساعت های بعد از ظهر و عصر از لحاظ حوصله و تمرکز فکری بسیار افت پیدا می کنم و اگرچه بعضی روزها با تلاش بسیار سعی در انجام کاری دارم اما به هیچ عنوان از لحاظ فکری و عملکرد مغز بازدهی خوبی نداشته و کارها را بدرستی نمی توانم انجام دهم. از لحاظ یادگیری هم قدرت یادگیری ام تا 70 درصد کاهش پیدا می کند و خواه و ناخواه مدت زیادی از روز به هدر می رود.
همه اینها در حالی است که دین اسلام به کرات افراد را به کار و تلاش، کسب علم و معرفت و استفاده درست از وقت و زمان سفارش کرده است. حال سوالی که پیش می آید این است که چگونه یک ماه از سال را که زمان کمی نیست و اگر ماه های رمضانی که یک فرد در طول عمر خود تجربه می کند را در کنار هم بگذاریم بخش قابل توجهی از عمر او می شود و همینطور اینکه یکسال دوازده ماه بیشتر نیست که یکی از این دوازده ماه، ماه رمضان است، چگونه می توان توجیه کرد وقت ها و فرصت هایی که در طول روزهای رمضان به دلیل ایجاد اختلال عمدی در متابولیسم بدن به هدر می رود، گناه ها، ظلم ها و کم کاری هایی که این اختلال باعث آن می شود و همینطور آن کارهای خیر و مفیدی که در صورت عدم وجود این اختلال در افراد می توانستند انجام دهند و دیگر نمی توانند.
آیا ما با روزه گرفتن به دستاورد بزرگ تری می رسیم که همه این ضعف ها را جبران کرده و پوشش می دهد؟
به نظر می رسد که تنها با یک دیدگاه اعتقادی می توان این مسائل را توجیه کرد، به طوری که تنها کسی که از قبل اسلام را پذیرفته باشد و از این رو معتقد شده باشد که هر نفس(Breathing) او در این ماه عبادت است و آخرت او را می سازد و یک شب قدر آن از هزار ماه برتر است، تنها در این صورت است که روزه گرفتن برای او توجیه پیدا می کند، زیرا همه این سختیها اطاعت از فرمان خداوند و در راستای رشد و کمال او قرار می گیرد.
برداشت شخصی من از روزه تقوا و ایمان به خداوند است، به طوری که روزه تاکیدی بر وجود و اطاعت از خداوند است و خداوند با واجب کردن آن(در همه ادیان واجب بوده، اما به تدریج حذف شده است) خواسته اهمیت بالا و والای اطاعت از او را در زندگی انسان نشان دهد.

۶ نظر:

  1. با این که هدف از روزه و کلاً هر کار خیر دیگری باید بندگی خدا باشد (نه این که مثلاً برای سلامتی روزه بگیریم) کاملاً موافقم و این اصل اساسی اسلام است. اصلاً «اسلام» یعنی تسلیم در برابر خدا. در احادیث هم به کرات آمده که اگر قصدمان در انجام طاعات قرب خدا نباشد بلکه نفع شخصی دنیوی باشد، عمل پذیرفته نمی‌شود.
    خیلی از اعمال خیر در اسلام در ظاهر به ضرر آدم هستند، مثلاً نماز وقت آدم را می‌گیرد! اما اگر آثار معنوی را در نظر بگیریم این موضوع اهمیتی ندارد. حتی جالب اینه که در آیه‌ای که شراب و قمار ممنوع اعلام شده (۲۱۹ بقره) صراحتاً نگفته این‌ها ضرر دارند، بلکه گفته این‌ها به مردم نفع می‌رسانند *اما* «گناهشان» از نفعشان بیشتر است. (البته در ترجمه‌ای که من دیدم «اثم» رو هم ضرر و هم گناه ترجمه کرده، که باز فکر کنم منظورش ضرر اخروی باشه)

    پاسخحذف
  2. سلام احمد آقا ! بالاخره بعد از چند وقت برگشتی و من چقدر اینجا سرزدم ! و البته نا امید برگشتم.اما در مورد این پستت باید بگم که دقیقا حقیقت رو گفتی ولی می خوام یه جای دیگه رو هم ببینم که دیگه مردم (نه همه توهین نشه یه وقت هر کس عقاید خودش رو داره) مردمی نیستن که همه روزه باشن . باورت نمیشه که هر مغازه ای میرم می بینم بساط غذای فرد فروشنده جور در صورتی که قدیم ها من شنیده بودم که بیشترین آدم های معتقد همین فروشنده ها هستند یا همون کاسب و بازاری که نونشون هم حلاله . خب یکی نمی تونه بگیره و اینکه من مخالفم که بگیم که چون ماه رمضان است و همه روزه هر جایی مثه رستوران رو ببندیم ! اما حالا که میدونیم که خیلی ها روزه ان بهتره این جوری اون غذا رو ندیم تو!!!خیلی پرسیدم چرا ! یکیش همونی بود که تو گفتی ! یعنی نداشتن اعتقاد که خب به خودشون ربط داره . اما کسی تا حالا به خودش گفته که اگر روزه ام خب زبونم لال خدا مرض که نداشته بنده هاش رو اذیت کنه بعدم بگه من نیازی ندارم که ! من پرسیدم که خیلی جوابم شاید قانع کننده نباشه اما خب میگم اولیش میتونه پزشکی باشه که برای بدن شاید مفیده بعدیش هم ایمان رو زیاد میکنه و چیز های دیگه که خیلی ها بهتر از من بلدن ! خلاصه کنم . کل حرف رو زدم که بگم اولا ما هم میتونستیم مثه کشورهای اسلامی دیگه ساعان کاریمون رو به شب ببریم و صبح کاری نکنیم که این البته دقیقا نفی کردن اون ارزش روزه است . دوم اینکه اونایی که مثه اون فرد دولتی از زیر کار به خاطر روزه در میرن جز اینکه به خاطر ترس از خدا می گیرن چیز دیگه ای نیست . سوم اینکه باید کشور طوری باشه که موضوع روزه بودن یا نبودن هر کس فقط به خودش مربوط باشه نه اینکه بگیم آقای مسیحی چون کشور اسلامیه شما نمیتونی بیرون به کسی ناهار بدی . تو غرب که میگیم از نظر دینی عقبن میگن که آقا هر کی هر ینی داره داره واسه خودش می خواست نداشته باشه! واینکه شما هم زود به زود بیا و در آخر عذرخواهی از اینکه زیاد شد . بهم سر بزن.
    PIRATECOMPUTERS.BLOGFA.COM

    پاسخحذف
  3. سلام محمد آقا،
    در مورد تاثیر روزه روی سلامتی به عقیده پزشکان حال حاضر ضرر آن بیش از فایده آن است. البته گذشته از نظر پزشکانی که فکر کرده اند حتما باید یک توجیه قوی پزشکی برای آن پیدا کنند و سراسر از فواید روزه می گویند.
    اگر هم روزه فوایدی داشته باشد با این رژیم غذایی که این روزها اکثر افراد دارند، در سحری بیش از حد می خورند و در افطار هم حجم زیادی از شیرین جات وارد بدن می کنند و در فاصله چند ساعت به اندازه کل روز غذا می خورند، بیشتر به بدن خود آسیب می رسانند. طبق آماری که من از صف نانوایی ها گرفتم، مصرف نان مردم در این ماه به سه برابر ماه های دیگر افزایش می یابد.
    در جمع بندی از صحبتهای شما و خودم، این طور نتیجه می گیرم که درک و قبول بسیاری از دستورات دینی تنها با دیدگاه اعتقادی امکانپذیر است و از این رو سرزنش و یا تعجب افراد غیردینی چندان دور از ذهن نیست.

    سلام هلر جان،
    کاملا موافقم که نباید اجباری در کار باشه. در این مطلب هم بیشتر قصدم بیان دلایل توجیهی و فکری روزه بود وگرنه خیلی ها از روی زور و فشار اطرافیان روزه می گیرند و یا تحت تاثیر و تقلید از دیگران بدون اینکه فکری پشت آن باشد که اصلا کاری به آن نداریم.
    بله، در یک جامعه آزاد هر کی برای خودش تصمیم می گیره و مسوولیت اعمال خودشو داره و به صرف اینکه مثلا یک عده روزه هستند اصلا دلیل نمیشه که همه مجبور به نگه داشتن صورت روزه باشن.
    اما چه قبول داشته باشیم یا نه ما از چنین جامعه ای خیلی فاصله داریم. افراد چه از قشر مذهبی و چه بی دین، چه از چپ سیاسی و راست سیاسی، ظرفیت پذیرش نظرات مخالف رو ندارن و همه فقط خودشون رو به حق می دونن که اگه جلوشون گرفته نشه همه رو یا مجبور می کنن مثل خودشون باشن و یا اجازه نفس کشیدن رو از اونها می گیرن.

    پاسخحذف
  4. سلام بعد از کلی نبودن ، واقعا اینجوریه اما من تا حالا فکر می کردم بر عکسه شایدم افرادی که من دیدم تو ماه رمضون مهربون تر میشن البته این بستگی به تجربیات هر کس داره و من نمی تونم تو رو قضاوت کنم که یه طرفه میگی و واقعا امسال بعضی ها اعصاب نداشتن انصافا امسال ماه رمضون خیلی سخت گذشت . اگه فردا عید شد عیدتم مبارک

    پاسخحذف
  5. سلام لیا،
    چه عجب یه خبری ازت شد، من گفتم توبه کردی و دور نت رو کلا خط کشیدی رفتی!
    آره بعضیا مهربون تر می شن. به خصوص مادرها و افرادی که سنی ازشون گذشته. تجربه ای که چند روز پیش من کردم به نظرم رسید هر چی از محیط شهر و شلوغی فاصله بگیریم رفتار مردم بهتر میشه. من به یک محله حاشیه شهر رفته بودم و مردم خیلی با هم خوب بودن دم افطار.

    پاسخحذف
  6. سلام

    وقتی داشتم مطلب رو می خوندم به قسمتی رسیدم که از کم شدن قوای فکری و ذهنی نوشته شده بود
    بعد نوشته شده بود گناه ها و کم کاری ها و... در این ماه !!(یه جورایی نکات منفی)
    خیلی تعجب کردم سریع خط های بعدی رو خوندم که ببینم آیا واقعا اعتقاد شما بر اینه ؟؟!!!
    ولی بعد دیدم که این ظور نیست !!!
    همون طور که خودتون اشاره کردید ماه رمضان ماه خود سازی ست
    .ماه کنترل بر اعمال و رفتارهامون و و و ....

    ولی خیلی از آدم ها این طور نیستند . نمی خوام از طرف شخص دیگه ای صحبت کرده باشم . مثلا خودم رو می گم
    واقعا حوصله و طاقتم توی این ماه کم می شه وشاید گه گاهی کارهایی رو که شایسته ی این ماه نیست انجام می دم

    از این گذشته
    یه موضوع دیگه که توحهم بهش جلب شده اینه که :
    بعضی از رفتار های نا درست این قدر جز عادت و رفتار ما شدن که اصلا بهشون توجه نمی کنیم و حواسمون نیست که حتی حداقل توی ای ماه تلاشی برای اصلاحشون بکنیم ....

    در ضمن تیتر جالبی برای این مطلب انتخاب کردی گذشته از موضوع, قضیه ی جالبی ست به خصوص وقتی در کنار اصل نیوتن قرار می گیره (مسائل قابل تاملی توی فیزیک داره ....)

    پاسخحذف

برای نظر دادن در صورتی که از قبل شناسه ای در بلاگر ندارید، می توان با انتخاب گزینه نام/آدرس اینترنتی و وارد کردن نام خود، نظرتان را درج کنید.
توجــــــــــــه:
متأسفانه قسمت نظر دادن برای کاربران داخل ایران پالایش شده است! و کاری هم از دست ما بر نمی آید و تنها راه این است که تمهیداتی از طرف کاربران داخل ایران اندیشیده شود!