۱۳۸۹ تیر ۳۱, پنجشنبه

آیا دکترهای نسخه‌نویس منسوخ شده‌اند؟

حدود یک سال پیش به خاطر تاول پوست به دکتری باتجربه و قدیمی و تاحدی شناخته شده مراجعه کرده بودم. دکتر معاینه کرد و چند سوال پرسید و بعد بدون اینکه چیزی بگوید شروع به نوشتن نسخه کرد و چند قرص و کرم نوشت.
شاید این رفتار دکتر برای خیلی‌ها عادی و قابل تحمل باشد، اما احساس من در مورد رفتار آن دکتر مانند این بود که مثلا در 200 سال پیش شخصی از فرسنگ ها دورتر به شهر و نزد حکیمی رفته باشد و بگوید حکیم من این درد را دارم و می‌خواهم مداوایم کنی!
حکیم هم داروهای عجیب و غریبی بدهد و بگوید اینها را بخور و شفای تو در اینهاست و با خوردن آنها خوب می شوی!
این رفتار دکتر به نظر من بسیار توهین آمیز آمد و می خواستم برگه نسخه را پاره کنم و جلویش بریزم و بگویم اینها به درد من نمی خورد، اما با ملایمت از او خواهش کردم که در مورد علت بیماری و قرصهایی که نوشته توضیح دهد.
یک توضیح کوتاه داد و خلاصه اش این بود که قرص ها را چند وقت یکبار مصرف کنم و من هم دکتر در نظرم بسیار بیسواد و بی‌مسوولیت جلوه کرد و بدون تشکر مطبش را ترک کردم.
بعدا نسخه او را به داروخانه سفارش دادم اما هیچ گاه از آن داروها استفاده نکردم، چون نمی دانستم این داروها چه هستند و چه عوارض و تاثیراتی دارند.

کاری ندارم که چند درصد دکترها اینطور هستند یا نیستند و یا وضع در کشورهای دیگر و مترقی چگونه است، بلکه می خواهم بگویم که دیگر آن روزها که مردم از بیماری هیچ نمی دانستند و نمی فهمیدند و فقط پزشک صلاحیت شناخت بیماری را داشت به سر آمده است.
این روزها از صبح تا شب رادیو و تلویزیون برنامه سلامت و پزشکی دارند، اخبارها پر از خبرهای مربوط به سلامت و تندرستی است، انواع منابع مختلف مانند مجلات و اینترنت برای کسب اطلاعات پزشکی در یک قدمی ما هستند و در یک کلمه مردم دیگر بدن خود را و مکانیزم‌ها و بیماریهای آن را بسیار بهتر می شناسند.

دیگر آن روزها که تنها افراد معدودی در خانه خود فرهنگ چند جلدی داروها داشتند گذشته است، فقط کافی است که در مورد یک دارو و یا موضوع پزشکی در اینترنت جستجو کنید و یا نام آن را وارد کنید تا همه اطلاعات و پدر و مادر و نسب و عوارض و تاثیر دارو یا بیماری را جلوی چشمانتان بریزد.
دیگر پزشک نمی تواند خود بدون اطلاع و به صرف اینکه بیمار به او مراجعه کرده است، هر چه تشخیص داد عمل کند، بلکه باید در صورت درخواست بیمار با او مشورت کند که چگونه می خواهد مداوا کند.

بیمار حق دارد بداند که چه دارویی دریافت می کند و این دارو چه مکانیزم درمانی و عوارض و تاثیراتی دارد. بیمار حق دارد که در مورد بیماری و علت آن و همینطور روش درمانی پیشنهاد شده از طرف پزشک توضیح کامل بخواهد، مگر در موارد خاص که ممکن است به روند درمان صدمه جدی بزند.
پزشک باید با مشورت و همکاری بیمار او را درمان کند و نه اینکه صرفا به تجویز داروهایی اکتفا کند، اینگونه تاثیر روانی-تلقینی درمان و داروها هم می تواند تا حد بسیار زیادی به روند درمان کمک کند.

البته نکته مهمی که وجود دارد این است که همگان توجیه باشند که این تنها پزشک است که در زمینه درمان متخصص است و صلاحیت تجویز دارو را دارد و به صرف اطلاع داشتن در مورد یک بیماری یا دارو، مصرف خودسرانه آن را توجیح نمی کند و عکس آن هم یعنی "مصرف خودسرانه دارو" هم دلیل موجهی برای پرهیز از دادن اطلاعات دارویی به مردم نمی تواند باشد.
خوشبختانه امروزه دیگر داروخانه های کشور هم به راحتی گذشته داروی بدون نسخه در اختیار بیماران نمی گذارند.