ه‍.ش. ۱۳۸۹ آبان ۲۰, پنجشنبه

تغییر عادت، چگونه اتفاق می افتد و چگونه انجام دهیم

سه واقعیت مهم وجود دارند که قبل از هرچیز باید کمی در مورد آنها فکر کنیم:
  1. نگاهی به خود یا آدمهای اطراف بیندازید، اغلب رفتارها و طرز تلقی ها از روی عادت و به طور خودکار هستند.
  2. اغلب نمی دانند که این رفتارها را از کجا کسب کرده اند، فقط آنطور رفتار می کنند.
  3. حتی نمی دانند که دارند به این گونه رفتار می کنند، رفتار خودکار است(عادت).
حال با در نظر داشتن واقعیت های فوق و درک این موضوع که عاملی ناخودآگاه و خودکار به نام "عادت" در اغلب موارد خواب و بیداری، رفتار و اعمال ما را کنترل می کند، به ماجرای زیر توجه کنید:
شخصی به نام "تام کروز" را که عادت نامناسبی دارد را در نظر بگیرید(البته نه تام کروز معروف و شخص دیگری است)، تام خیلی زود عصبانی می شود و احتمالا فقط می داند که در برخوردها خیلی زود عصبانی می شود و علت آن را هم جوری برای خود تفسیر می کند.
مسلم است که اگر تام بداند که با کمی خونسردتر و منطقی تر بودن می تواند ارتباطات مؤثر و بسیار بهتری با دیگران برقرار کند و در نتیجه منافع بسیار بیشتری نصیب او میشود، سعی می کند رفتار خود را عوض کند، اما چه کنیم که او هنوز متوجه نیست و در نتیجه می گوییم که تام در حالت "ناتوانی ناهوشیار" (Unconscious Incompetence) قرار دارد، چون او هنوز متوجه نیست که در یک حالت نامناسب و غیرکارا قرار دارد.
به سراغ تام می رویم و او را روشن می کنیم که این رفتار او جالب نیست و به نفع او و اطرافیانش نیست، تام متوجه رفتار خود می شود و تصمیم می گیرد که آن را عوض کند، او هم اینک در حالت "ناتوانی هوشیار" قرار گرفته است.
همین که تام از حالت "ناتوانی ناهوشیار" به حالت "ناتوانی هوشیار" آمده است قدم بزرگی برداشته است. او از امروز سعی می کند تا رفتار خود را عوض کند، هر وقت عصبانی می شود بلافاصله به یادش می افتد که رفتار اشتباهی از او سر زده است و سعی می کند با دقت به رفتار دیگران و گرفتن راهنمایی، راه حل های تغییر این رفتار ناخوشایند خود را پیدا کند.
یک تجربه شخصی: رفتن به مسافرت و یا زندگی در میان افراد دارای سبک ها، عادت ها و فرهنگ های متفاوت، به ما کمک زیادی می کند تا بسیاری از عادت های نامناسب یا غیرسازنده خود را شناسایی کرده و آنها را به سطح هوشیار ببریم. خیلی وقت‌ها رفتار و عادات معمول افراد دور و بر، رفتار و عادت بهتر نیست و با دیدن تفاوت‌ها متوجه آنها می‌شویم.
وقتی که تام مبارزه با رفتار عصبانی شدن خود را آغاز و با یادگیری ابزار، تکنیک ها و راه حل های مناسب توانست در بسیاری از موقعیت ها بر آن غلبه کند، می توانیم بگوییم که او دیگر در مرحله "توانایی هوشیار" قرار گرفته است.
او دیگر در موقعیت های محرک عصبانیت می تواند به طور ارادی بر خشم خود غلبه کند، اما گاهی هم موفق نمی شود، او هربار باید ابزار فکری غلبه بر عصبانیت را به طور ارادی از ذهن خود فراخوانی و سپس استفاده کند، اما شاید گاهی حوصله آن را نداشته باشد و یا خسته باشد و قید آن را بزند.
بعد از تلاش چند هفته ای تام و استفاده دائمی از راه حل‌های کنترل خشم، او دیگر بدون اینکه ابزار فکری کنترل خشم را در مواجه با موقعیت های تنش زا به طور ارادی به یاد بیاورد و یا سعی کند که بر خشم خود غلبه کند، خود به خود فردی آرام است و دیگر به این آسانی ها از کوره در نمی رود. در این مرحله که آن را "توانایی ناهوشیار" می نامیم، او دیگر واقعا فرد عصبانی‌ای نیست و آرام بودن جزئی از رفتار و عادت او شده است.

مثال تام به خوبی نشان می دهد که یک رفتار و عادت نامناسب چگونه می تواند تغییر یابد. برای تغییر هر عادتی تمام این چهار مرحله باید به ترتیب طی شوند و راه میان بری هم وجود ندارد.(البته راه حل شکنجه و اجبار هم وجود دارد که مورد بحث ما نیست و مردود است.)
اگر هم اکنون رفتار یا عادت نامناسبی در خود سراغ دارید جای تبریک دارد، چون شما از قبل مرحله یک را در مورد آن رفتار پشت سر گذاشته اید و وارد مرحله دوم شده اید. بسیاری از افراد حتی تا آخر عمر هم متوجه نمی شوند که با تغییر چند عادت ساده می توانند زندگی خود را متحول کنند. امیدوارم شما بتوانید با تغییر حداقل چند مورد از این عادت ها زندگی خود را دگرگون کنید و از عادت هایی که وجود داشتن یا نداشتنشان تاثیر بسیار زیادی در زندگی و موفقیت شخصی دارد غافل نشوید.
تغییر کامل هر عادت از مرحله "ناتوانی ناهوشیار" تا "توانایی ناهوشیار" حداقل از دو تا شش هفته زمان نیاز دارد و بعد از آن هم نیاز به مراقبت دارد. همه عادت های ما اکتسابی هستند و در همه حال می توانند تغییر کنند. پس بهتر است سعی کنیم خوب های آن را نگه داریم و بدهای آن را هم با خوب عوض کنیم.

If it is a good idea, go ahead and do it. It is much easier to apologize than it is to get permission.
اگر فکر خوبی است به پیش بروید و انجامش دهید. معذرت خواهی بسیار آسان‌تر از اجازه گرفتن است
Rear Adm. Grace Murray Hopper

مطلب مرتبط: خانم سروناز و عامل کنترل ایشان
در مطلب بعد احتمالا در مورد موضوع مهم طرزفکرها، تلقی‌ها، باورها و عادت‌ها که از کجا نشأت گرفته اند و اصلا کلا چه چیزی هستند بحث خواهیم کرد و همینطور به موضوع فیلترهای ذهن خواهیم پرداخت.

(منبع: مطالعات قبلی، دانش فعلی)

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر

برای نظر دادن در صورتی که از قبل شناسه ای در بلاگر ندارید، می توان با انتخاب گزینه نام/آدرس اینترنتی و وارد کردن نام خود، نظرتان را درج کنید.
توجــــــــــــه:
متأسفانه قسمت نظر دادن برای کاربران داخل ایران پالایش شده است! و کاری هم از دست ما بر نمی آید و تنها راه این است که تمهیداتی از طرف کاربران داخل ایران اندیشیده شود!